استاندارد اتکس (ATEX)

استاندارد اتکس (ATEX)

استاندارد اتکس (ATEX)

بمنظور یکسان سازی شرایط ساخت و آزمایش تجهیزات مناسب فضاهای طبقه بندی شده در اروپا، پارلمان اتحادیه اروپا دستورالعملی به نام۹۴/۹/EC Directive تصویب نموده که ATEX نام گذاری شده است. این نام از حروف اول عبارت Atmosphere Explosible در زبان فرانسه مشتق گردیده است.

دستورالعمل فوق الذکر که در راستای خط و مشی های CENELEC تهیه گردیده مقرر داشته است که از اول جولای سال ۲۰۰۳ تجهیزات از نوع Ex می باید طیق مشخصات مندرج در این دستورالعمل ساخته و آزمایش شوند و گواهی تطابق با این دستورالعمل را داشته باشند. بعد از تاریخ مزبور تجهیزاتی که گواهی از نوعATEX را نداشته باشند مجاز به استفاده از علامت اتحادیه اروپا (CE ) نخواهند بود و در نتیجه قابل عرضه در بازار صنعتی اروپا نمی باشند.

طیق دستورالعمل ATEX برای تجهیزات Zone 0 و Zone 1 سازمانهای تائید کننده موظفند نه تنها تجهیزات مربوطه را مورد بررسی و آزمایش قرار دهند بلکه می باید نحوه تولید تجهیزات را نیز تحت نظر داشته باشند. چنین نظارتی برای تجهیزات Zone 2 اجباری نمی باشد.

علامت گذاری تجهیزاتی که طبق دستورالعمل ATEX ساخته و آزمایش می شوند همان علامت های تعیین شده توسط CENELEC بعلاوه پیشوندهایی می باشند که Zone و نوع مواد قابل اشتعال را نیز نشان می دهند. Zone ها با اعداد ۱ ، ۲ و ۳ و مواد قابل اشتعال با حرف G برای گازها و حرف D برای غبارهای قابل اشتعال نشان داده می شوند.

مثلا” دستگاهی که بر حسب استانداردهای CENELEC با علامت EExd IIA T3 علامت گذاری شده در صورت مطابقت با دستورالعمل ATEX بصورت II 2 G EExd IIA T3 علامت گذاری می شود.علامت II به معنای فضاهای صنعتی روزمینی است که در علامت گذاری CENELEC منعکس است (علامت I به معنی فضاهای زیرزمینی یا معادن می باشد).

عدد ۲ به معنی Zone 1 می باشد( Zone 2=3 Zone 1=2 Zone 0=1 )

حرف G به معنی وجود گازهای قابل اشتعال است (گازهای قابل اشتعال = G و غبارهای قابل اشتعال = D )

با توجه به توضیحات فوق الذکر از اول جولای ۲۰۰۳ (۱۱ تیر ماه ۱۳۸۲ ) بمنظور اطمینان از کیفیت تجهیزات مناسب برای فضاهای طبقه بندی شده می توان از سازنده تجهیزات گواهی ATEX درخواست نمود. این گواهی می تواند توسط سازمانهای فوق الذکر در اتحادیه اروپا و یا هر یک از سازمانهای تائید کننده تجهیزات که طبق دستورالعمل ATEX با عنوانBodies Notified نامگذاری شده اند، صادر گردد. توجه شود که درخواست گواهی ATEX بدین معنی است که تجهیزات می باید مطابق با استانداردهای اتحادیه اروپا ساخته شوند.

محافطت نوع D یا ضد شعله Flameproof_Enclosure

در این نوع محافظت ، محفظه ها به گونه ای طراحی شده اند که بدون آنکه محیط اطراف خود را شعله ور ساخته ویا به آن آسیب برسانند ، برای تحمل انفجار داخلی گازها ب بخار های قابل اشتعالی که ممکن است به آن ها وارد شوند مقاوم باشند.

لذا نه تنها این محفطه ها باید مقاوم باشند بلکه ضروری است که کلیه قطعات متصل شده به آن ها نظیر لولای در پوش و ورودی کابلها به قدری محکم، مقاوم و بدون نفوذ وصل شده باشند که آن ها همان مشخصات فوق الذکر را داشته باشند (این محفظه ها در کارخانه های سازنده تا ۴ برابر فشار انفجار آزمایش می شود.)

ضمناً این محفظه ها به گونه ای طراحی شده اند که در هنگام انفجار در داخل آن ها حرارت بوجود آمده بر روی کلیه سطوح خارجی بطور یکنواخت پخش شود تا از اشتعال ویا انفجار گازهای موجود در محیط مستعد خطر اطراف محفظه جلوگیری شود وجود یکنواختی امواج و عدم وجود سطح تیز ومثلثی شکل و روی این محفظه ها از اهمیت بالایی برخوردار است .

یک محفظه ضد انفجار ایده آل نباید هیچ گونه اتصالی غیر از محل های ورود کابل یا سیم یا کاندوییت به آن داشته باشد چنانچه امکان داشت در پوش محفظه به آن جوش شود ، نصب آن بسیار ساده انجام میشد و محودیت های طراحی برای سازندگان بوجود نمی آورد.اما این کار عملی نیست زیرا بسیاری از دستگاه های برقی داخل محفظه ها نیاز به تعمیر پیدا می کنند ولذا برای دسترسی به آنها باید محفظه قابل باز شدن باشند.در ابتدا این نوع محفظه ها را بصورت پیچی می ساختند اما این امر مستلزم آن بود که محفظه ها به شکل گرد یا استوانه ای ساخته شوند .

و همیشه امکان پذیر نبود.زیرا بسیاری از مذاکرات داخلی این دستگاه ها به صورت چهارگوش میباشد.برای تضمین استحکام در پوشش محفظه های چهار گوش میبایست با تعداد زیادی از پیچ ها به بدنه متصل شود ، به نحوی که در پوش در مقابل انفجار داخلی تاب بر ندارد و ترک نخورد و اتصالات ان به بیرون پرتاب نگردد تعداد پیچ های نگهدارنده با توجه به حجم محفظه ها تغییر پیدا میکند که بتواند تحمل لازم در برابر فشار های احتمالی را داشته باشند به همین دلیل این محفظه ها بسیار حجیم و سنگین هستند.

پیچ های نگهدارنده میبایست از استحکام کششی بالایی برخوردار باشند و سر آنها به صورت مثلثی برجسته یا شش گوش فرو رفته باشند.که برای باز کردن نیازمند ابزار خاصی باشند.

این محفظه ها علاوه بر آزمایش های الکتریکی برای گرفتن تاییدیه باید حداقل ۷ آزمایش زیر را با موفقیت طی کند:

مقاومت در برابر ضربه.

مقاومت در برابر ایجاد الکتریسیته ساکن معمولا پوشش بدنه به صورت Powder Coated میباشد.

مقاومت در برابر تابش اشعه ماورا بنفش ( این آزمایش مخصوص قطعات پلاستیکی میباشد زیرا این اشعه قطعات پلاستیکی را از بین میبرد.

آزمایش فشار آب یا هوا با ۱.۵ برابر فشار مرجع حداقل ۳.۵ BAR به مدت ۱۰ ثانیه فشار مرجع و برای به بالا ۴ برابر فشار مرجع.

آزمایش برای مشخص شدن حداکثر دمای سطح.

آزمایش فشار مرجع (در این روش گاز های حامل فشار به نسبت معینی با هوا مخلوط و با ایجاد جرقه منفجر میشود.فشار ایجاد شده به وسیله انفجار را اندازه گیری کرده و با فشار مرجع میسنجند) این آزمایش برای تعیین مقاومت داخلی مورد استفاده قرار میگیرد.

آزمایش عدم انتقال اجزای داخلی محفظه ها به بیرون بر اثر انفجار (این آزمایش برای تعیین مقاومت کلیه قطعات مورد استفاده قرار میگیرد.)

علاوه بر همه این ها داشتن گواهینامه ISO9001 نیز الزامی است.

همچنین برای جلوگیری از بالا رفتن احتمالی درجه حرارت قطعات و دستگاه های برقی داخل این نوع محفظه ها (در شرایط عملیات عادی) و تعیین ماکزیموم درجه حرارت بر روی آنها تست ولتاژ انجام میشود که با توجه به قطعه یا نوع دستگاه تغییر میکند.جزئیات آن در استاندارد ۵۰۰۱۴ قید شده است.

دریچه های بازدید و بازرسی در دستگاه های نوع d:

گاهی اوقات لازم میشود یک محفظه نوع d دارای قسمتی شیشه ای یا دریچه بازدید باشد.در این صورت جنس آن میبایست از پیرکس باشد یا چنانچه از فرآورده های پتروشیمی استفاده میشود باید در مقابل ماکزیموم درجه حرارت سطح مقاومت داشته باشد و تغییر جنس،شکل یا شفافیت ندهد و در تقلیل درجه حفاظت اثری نداشته باشد.نحوه نصب آن میبایست به یکی ار طرق زیر صورت پذیرد:

۱- جنس شفاف مورد استفاده شیشه یا مواد پتروشیمی به طور آب بندی شده در محفظه کار گذاشته شود به نحوی که به آن یکپارچه شده و جزئی از آن محصوب شود.

۲- جنس شفاف مورد نظر با واشر به وسیله گیره به طور مستقیم از داخل به محفظه متصل شده باشد.

جنس شفاف مورد نظر ممکن است با چسب یا ماده دیگری به داخل چهارچوب محفظه وصل شده باشد.و در مواقع نیاز بدون آنکه به درجه حفاظت دستگاه آسیب بند قابل تعویض است.چسب مورد نظر نباید به مرور زمان تغییر شکل دهد و ضمنا بی اثر باشد و در مقابل آب ، روغن و دیگر حلال ها و بالا رفتن درجه حرارت تا ماکزیموم درجه حرارت سطح مجاز دستگاه از خود مقاومت نشان دهد.

در زمانیکه از این روش برای دریچه بازدید استفاده می شود بایستی در طراحی دقت شود که مقاومت مکانیکی دستگاه ربطی به چسب یا ماده آب بندی نداشته باشد.

در این نوع محفظه ها مجبوریم برای اب بندی از واشر های مخصوص استفاده کنیم که مشخصات پهنا وشکاف این واشرها در استاندارد CENELEC EN 50018 ذکر شده است.

به مثال زیر توجه نمایید:

برای محفظه های کمتر از L=12.4mm _ 1000 CM3 و مقدار D با توجه به گروه بندی گازهای محیط های مستعد خطر فرق میکند:

برای معادن D<0.4mm

برای گروه های گازی IIA D<0.3mm

برای گروه های گازی IIB D<0.2mm

برای گروه های گازی IIC D<0.15mm

حفاظت نوع e یا ایمنی مضاعف :Increase_safety

دراین نوع حفاظت با انتخاب مواد اولیه با کیفیت برتر، مخصوصاً از نظر پایداری حرارتی ، در ساخت دستگاه ها دقت بیشتری صورت می گیرد تا از بروز حرارت اضافی یا جرقه یا قوس الکتریکی در موقع عملیات عادی دستگاه پیشگیری شود.

در واقع تلاش میشود دستگاه به منبع جرقه تبدیل نشود بنابر این قسمت های جرقه زا به این روش نمیتوانند محافظت شوند.اما بسیاری از قطعات و وسایل دیگر موجودند که اصولا جرقه زا نیستند لذا کاندیداهای مناسبی برای این روش محسوب می شوند، این نوع محافظت ضعیفتر از نوع d محسوب می شوند. بنابر این ممکن است در یک دستگاه قسمت های جرقه زا به روش d و بقیه قسمت ها را به روش e محافظت نمود که اقتصادی تر باشد.

اصول اساسی این انتخاب به شرح ذیل است:

استفاده از عایق های با کیفیت بالا و مطلوب.

طراحی مخصوص راه های عبور هوا و فاصله خزش قسمت های گردنده برای راندمان بیشتر دستگاه مخصوصاً الکترو موتورها.

اتصالات الکتریکی بسیار محکم که به راحتی شل یا از هم جدا نمی شوند.

حداقل درجه حفاظت IP54

ویژگی های روش ایمنی مضاعف به شرح زیر می باشد:

به دلیل استفاده از عایق های با کیفیت بسیار مرغوب و حفاظت فوق العاده در مقابل با اضافی پدیده ی شکست الکتریکی کمتر اتفاق می افتد. این موضوع به ویژه در موتورهای الکتریکی کاملا صادق است.

دستگاه در برابر خوردگی های ناشی از محیط آب هوا و رطوبت و…. حفاظت شده است. استفاده از روش ایمنی مضاعف به ما امکان می دهد که جنس بعضی از محفظه ها را از مشتقات پلاستیک انتخاب کنیم که طبعاً در تاسیسات دریایی و ساحلی ، در مقابل خوردگی بسیار مقاومند و حتی قطعات الکتریکی داخل محفظه را محافظت می کنند.

نصب و تعمیر دستگاه های ایمن مضاعف در مقایسه با دستگاه های ضد شعله بسیار ساده تر است.این امر به علت آن است که محفظه های ایمن مضاعف بسیار سبکترند و تعداد پیچ و مهره های اتصال آن ها در مقایسه با دستگاه های ضد شعله بسیار کمتر است.

با توجه به اینکه محفظه های دستگاه ها ضد انفجار نیستند ، آب بندی آن ها در محل نصب الزامی نیست.

به دلیل سبکتر بودن محفظه های ان ها نسبت به دستگاه های ضد شعله هزینه های اولیه ی نصب ارزان تری دارند.

در چراغ های روشنایی ایمن مضاعف به دلیل استفاده از کلید قطع خودکار برق به عنوان یک قطعه ی ضد انفجار که در زیر در پوش نصب میشود می توان بدون قطع برق نسبت به تعویض لامپ های سوخته اقدام نمود.

به دلیل اینکه موتورهای ایمن مضاعف برای مقاومت در برابر انفجار به محفظه های خود وابسته نیستند می توانند با قدرت بالاتری ساخته شوند.

دستگاه ایمن مضاعف را میتوان برای همه گروه های گازی A,B.C ساخت.

این محفظه ها علاوه بر آز مایشات الکتریکی برای گرفتن تاییدیه باید حداقل ۴ آزمایش زیر را با موفقیت طی کنند:

مقاومت در برابر ضربه

مقاومت در برابر ایجاد الکتریسیته ساکن معمولا پوشش بدنه به صورت Powder Coated می باشد.

مقاومت در برابر تابش اشعه ماورابنفش این آزمایش مخصوص قطعات پلاستیکی می باشد.زیرا این اشعه قطعات پلاستیکی را از بین می برد.

آزمایش تعیین حد اکثر دمای سطح.

علاوه بر همه اینها داشتن گواهینامه ISO9001 نیز الزامی است.

در این نوع حفاظت شرایط زیر برای ترمینال ها الزامی است.:

ترمینال ها نباید به هیچ وجه به خودی خود شل شوند.

باید ساختمانش طوری باشد که به هیچ وجه امکان لغزش و در رفتن هادی از زیر پیچ ها نباشد.

لبه های تیز نداشته باشد که به هادی ها صدمه بزند.

در هنگام سفت کردن پیچ ها نباید از جای خود چرخش داشته باشند یا تاب بردارند یا دفورمه شوند.

ترمینال هایی که برای سیم های با سطح مقطع حداکثر ۴mm2 استفاده میشوند باید همان خواص را برای محکم گرفتن هادی های با سطح مقطع کوچکتر را داشته باشد.

در مقابل ارتعاش دستگاه و شوک مکانیکی مقاوم باشد.

حفاظت نوع de :

بعضی از وسایل برقی نظیر سوییچ ها، رله های مکانیکی ، نرومادگی های اتصالات برقی،کنتاکتور ها و …. طبق طراحی اولیه ایجاد جرقه می کند.اما وسایل دیگری نظیر ترمینال ها باعث ایجاد جرقه نمیشود.اگر قرار باشد همه ی این وسایل که مشترکاً برای مصرف خاصی کنار هم هستند در محیط های مستعد خطر در محفظه d کنار هم قرار بگیرند، باعث افزایش حجم محفظه و در نتیجه گرانی بیش از حد سیستم خواهد شد ، لذا در اینگونه موارد مدارات و دستگاه ها را به دو قسمت جرقه زا و غیر جرقه زا تقسیم میکنند، تجهیزات برقی جرقه زا در داخل محفظه ی d و تجهیزات برقی غیر جرقه زا را در محفظه ی نوع e جا داده و سپس با وسایل مناسب و آب بندی های لازم به همدیگر متصل می کنند، که در واقع یک مجموعه یکپارچه را تشکیل می دهند.این ترکیب de معروف است.

حفاظت نوع ed:

در این نوع حفاظت محفظه به صورت e حفاظت شده است و قسمت های جرقه زا به صورت d نمونه آن چراغ های فلوئورسنت ضد انفجار است که در این چراغ های میکروسوییچ قسمت قطع و وصل برق سیستم که در زیر در پوش چراغ،به وسیله ی زائده ای که جزئی از درپوش حساب می شود تحت فشار قرار دارد.و به محض برداشتن در پوش فشار روی میکروسوئیچ برداشته می شود و برق قطع می گردد تا تعویض لامپ به سهولت و ایمن صورت پذیرد.حفاظت میکرو سوئیچ زیر درب از نوع d و محفظه مجموعه ی چراغ و پایه های لامپ و ترمینال ها از نوع e می باشد. بالاست چراغ بر حسب طراحی میتواند با هر یک از انواع حفاظت d,e,q ویا m مورد استفاده قرار گیرد.

جت فن

بررسی عملکرد جت فن ها در تهویه تونل

فن تهویه تونل

چکیده مقاله:
معضل آلودگی هوا در کلان شهرهایی مانند تهران به عنوان یکی از مشکلات شهری محسوب می‌شود که در سال های اخیر به صورت جدی مطرح می‌باشد. این حساسیت خصوصاً در محیط های بسته بیشتر شده و نیازمند تمهیداتی برای کنترل آلاینده ها می باشد. در مقاله حاضر به بررسی عملکرد جت فن در تهویه یک تونل پرداخته شده است. جهت مطالعه رفتار جریان هوا و آلاینده ها، تونل به صورت دوبعدی در چند سناریو به کمک روش های عددی و توسط نرم افزار فلوئنت شبیه سازی شده است. مسئله مورد نظر شامل یک بلوک می باشد که تعداد مشخصی خودرو با استانداردهای آلایندگی معین از آن عبور می کنند. جت فن درست در میانه این مقطع با ایجاد اختلاف فشار هوا را در تونل به جریان می اندازد.

کلیدواژگان:
تونل-تهویه-جت فن- شبیه سازی عددی

نویسندگان:
۱سحر حسن پور *، ۲مهدی مقیمی
۱دانشگاه شهید بهشتی
۲استادیار دانشگاه شهید بهشتی

sodeca iran

ایرپک نماینده انحصاری سودکا در ایران Sodeca in Iran

cabProyectos

 

در سال ۱۹۸۳، بارسلونای اسپانیا شاهد شکوفایی شرکتی در صنعت تهویه به نام SODECA شد. پس از گذشت ۳۱ سال اکنون این کمپانی دارای ۴ واحد تولیدی و بیش از ۱۰۰ نمایندگی در ۵ قاره جهان است. SODECA با تولید ۳۰۰ نوع محصول سهم گسترده ای از بازار تهویه را مطابق با استانداردهای بین المللی و کیفیت اروپایی دارا است. سیاست های این شرکت در سال های اخیر برای تمرکز بر بازار خاورمیانه منجر به اجرای چندین پروژه موفق در کشورهای همسایه گشته است. در سال ۲۰۱۴ اعتماد متقابل منتهی به اعطای نمایندگی محصولات و خدمات این کمپانی به شرکت هوای پاک آوان ایرانیان ” ایرپک” گردید. از این پس شرکت ایرپک (Airpack)، عرضه کننده انحصاری محصولات SODECA در ایران و ارائه خدمات پس از فروش این کمپانی برای مشتریان است.

لینک مرجع نمایندگی سودکا در ایران 

ارزیابی کارایی سیستم تهویه

برای ارزیابی سیستم تهویه موضعی بایستی با یکی از روشهای موجود کارایی سیستم مورد بررسی قرار گیرد . برای ارزیابی می توان از پارامترهایی چون فشار سرعت ، فشار استاتیک، فشار کل ، سرعت ربایش و میزان دبی یا ظرفیت تهویه و سرعت روبرو استفاده نمود که بستگی به امکانات موجود و مدت زمان ارزیابی دارد . و سرعت روبرو در دهانه هود است ( Capture velocity ) ساده ترین راه ارزیابی ، اندازه گیری سرعت ربایش و مقدار بدست آمده با مقدار در نظر گرفته شده برای طراحی (محاسبه شده ) مقایسه می شود. این اندازه گیری می تواند بصورت دوره ای تکرار شود تا میزان تغییرات و افت ها مورد بررسی قرار گیرد .از وسایل مورد استفاده برای ارزیابی آنمومترهای پره ای یا حرارتی هستند که می توان سرعت ربایش و سرعت روبرو را بوسیله آنها اندازه گیری کرد. بطور کلی سرعت ربایش یا مکش عبارتست از سرعت جریان هوای لازم در هر نقطه از دهانه هود و یا مجرا برای غلبه بر جریانهای مخالف و گرفتن هوای آلوده و هدایت آن به داخل هود و مجرا که فاکتوری مهم برای طراحی سیستم تهویه جهت جمع آوری هوای آلوده می باشد.
انواع بادسنج ها
۱- بادسنج حرارتی:
این بادسنج از طریق انتقال گرما بین محیط و سنسور دستگاه اندازه گیری را انجام می دهد . در این نوع بادسنج دو عدد سنسور وجود دارد که یکی برای سرعت جریان هود و دیگری برای دما می باشد که بر روی یک میله آنتن مانند قرار گرفته اند بر روی صفحه دیجیتالی دو اشل وجود دارد : اشل بالایی برای قرائت سرعت و اشل پایینی برای قرائت دما می باشد .
۲- بادسنج پره ای :
نوع ساده آن بادسنج پره ای دستی می باشد که قرائت بر روی دستگاه انجام می گیرد و هنگام استفاده در جهت جریان هوا قرار می گیرد و سرعت را بر حسب متر بر ثانیه نشان می دهد انواع دیگری نیز از بادسنج پره ای وجود دارد.

آلودگی هوا

آلودگی هوا منازل

آلودگی هوا در واحدهای مسکونی تا ۱۰ برابر بیشتر از هوای شهری است

در حالی که اغلب مردم تصور می‌کنند آلودگی هوا تنها مختص محیط‌های رو باز و فضاهای شهری بزرگ مثل تهران است، محققان در تازه‌ترین تحقیقات خود اعلام کرده‌اند: میزان آلودگی هوا در فضاهای بسته و سرپوشیده از قبیل آپارتمان‌های مسکونی پنج تا ۱۰ برابر بیشتر از فضاهای باز است.
واحدهای مسکونی به دلایل مختلف به‌ویژه کاربرد مصالح و موادی که در ساخت این واحدها به کار می‌رود و همچنین وسایلی که برای دکور کردن آپارتمان‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرد، به شدت مستعد ایجاد آلودگی هوای داخلی منزل و تهدید سلامتی افراد هستند. آلودگی هوای داخل آپارتمان‌های مسکونی و سایر ساختمان‌ها به دلایل مختلف و همچنین با درجات و شدت‌های متفاوتی ایجاد می‌شود.
این آلودگی در واقع در نتیجه تولید یا آزاد شدن گازها و ذرات معلق در محیط‌های مسکونی ایجاد می‌شود.
عدم استفاده از تهویه مناسب می‌تواند میزان آلودگی داخل خانه را چند برابر افزایش دهد.کمبود ورود مقدار کافی از هوای بیرون که باعث رقیق شدن آلاینده‌های منتشره که ناشی از منابع داخلی هستند یکی از علل آلودگی بیشتر فضاهای داخلی است. از سوی دیگر بدون خروج و انتقال کامل هوای آلوده داخل به بیرون غلظت آلودگی شدت یافته و ماندگار می‌شود. مقدار رطوبت و دمای بالا نیز در هوای داخل تاثیر گذاشته و باعث‌تراکم آلاینده‌ها و افزایش آلودگی می‌شوند.
تضاد تکنولوژی و سلامت در ساخت‌و‌سازها
در حالی که تکنولوژی‌های ساختمانی و همچنین ابزارها، مواد و مصالح دکوراتیو روز‌به‌روز در حال پیشرفت است و همواره بر تاثیرات مثبت این تکنولوژی‌ها بر روی موضوعاتی همچون ارزان‌سازی، بهینه‌سازی و همچنین تاثیر مثبت بر روی صرفه‌جویی مصرف انرژی تاکید شده است، تاکنون کمتر کسی درخصوص هشدارهای ناشی از استفاده از این مواد و مصالح جدید و تهدیدهای موجود برای سلامتی ساکنان آپارتمان‌ها در نتیجه کاربرد این مواد و مصالح اظهارنظر کرده است.سازندگان واحدهای مسکونی و تولیدکنندگان مصالح ساختمانی در حالی هر روزه به تولید و کاربرد تکنولوژی‌های تازه در ساخت‌و‌سازها می‌پردازند که در این میان اغلب افراد از تهدیدهای ناشی از کاربرد برخی از این تکنولوژی‌ها بی‌خبرند.
این در حالی است که اغلب مواد و مصالحی که هم‌اکنون در واحدهای مسکونی هر یک از ما به کار رفته است، می‌تواند منبعی برای ایجاد آلودگی به ویژه آلودگی هوا در محیط زندگی ما باشد. آلودگی‌ای که حتی خود ما نیز از آن بی‌خبریم و مصالح و مواد، اشیا و وسایل موجود در منزل ما همگی جزو منابع متعدد ایجاد این آلودگی محسوب می‌شوند.
عوامل آلودگی هوا در آپارتمان‌ها
گذشته از این منابع ایجاد آلودگی در بسیاری موارد نصب و استفاده غلط از وسایل موجود در یک آپارتمان مسکونی می‌تواند باعث بروز آلودگی شدید و تهدید حتمی جان افراد ساکن در آن واحد مسکونی شود.
نصب غلط و غیراستاندارد دودکش‌های ساختمانی برای کاربرد وسایل گرمایشی مانند بخاری‌های گازی جزو این موارد محسوب می‌شود. اما اهمیت منابع آلودگی به تنهایی بستگی به مقدار منتشر شده آلاینده و زمان شروع انتشار و اتمام آن و همین‌طور میزان و چگونگی ایجاد خطر آن دارد.
به گفته محققان، انواع متنوع مبلمان منزل و مصالح ساختمانی نیز آلاینده‌های مختلفی را به منزل ما می‌آورند که باعث کاهش کیفیت هوای داخل می‌شوند. برای نمونه، آزبست به کار رفته در مواد عایق کاری یا قالی‌ها و موکت‌هایی که در صورت نمناک و مرطوب بودن مکانی برای زندگی مایت‌ها هستند، خود عامل اصلی آلرژی هستند. علاوه بر این کابینت‌ها، کتابخانه و بوفه‌های ساخته شده از فرآورده‌های چوبی مصنوعی و پرس شده نیز موجب آلودگی داخلی آپارتمان‌ها هستند.همچنین گاز ناشی از حلال چسب‌ها و رزین‌های به کار رفته در ساختمان و تولیدات مصنوعی چوبی به تدریج وارد هوا می‌شود و محیط داخل را آلوده می‌کند.از دیگر منابع تولید آلاینده‌ها در محیط‌های داخلی آپارتمان‌ها می‌توان به سفیدکننده‌ها، مواد جرم‌‌گیری وسایل خانگی، پاک‌کننده‌های کف آشپزخانه و حمام و دستشویی و ضدعفونی‌کننده‌ها اشاره کرد.
از سوی دیگر، مواد مورد مصرف در نقاشی ساختمان به‌خصوص رنگ‌های نا مرغوب با پایه حلالی و چسب‌ها نیز از این دسته آلاینده‌ها محسوب می‌شوند.
در کنار این عوامل، محصولات بهداشتی مثل عطر‌ها، اسپری‌های مختلف، ادکلن و نظیر آنها، استفاده از بخور سرد و گرم و همین‌طور هوای ورودی از طریق تاسیسات سرمایشی و گرمایشی نیز موجب آلودگی هوا در فضای بسته داخلی می‌شوند. بخش دیگری از این عوامل شامل انواع حشره کش‌ها، آفت زداهای شیمیایی و… هستند. در نهایت به لیست ذکر شده سایر آلاینده‌های هوای خارج از خانه را نیز باید افزود.استفاده از حلال‌ها، استفاده از رنگ‌بر‌ها در تغییر دکوراسیون یا استفاده از پاک‌کننده‌های وسایل خانه، استفاده از حشره‌کش‌ها و آفت‌زداهای شیمیایی (سم‌پاشی) نیز از موارد خطرناکی هستند که در درازمدت اثر خود را نشان می‌دهد.استفاده از موارد فوق باعث تمرکز و ‌تراکم شدید آلاینده‌ها در واحدهای مسکونی می‌شوند که تا مدت‌های طولانی اثر سوء خود را در محیط زندگی ما حفظ می‌کنند.

منبع: روزنامه دنیای اقتصاد – شماره ۳۲۹۴

روابط عملکرد فن ها

با استفاده از روابط زیر می توان مقادیر بازده مکانیکی، بازده استاتیکی، فشار کل، سرعت و فشار سرعت را برای یک فن محاسبه نمود:

(Mechanical Efficiency   ME=(CFMxTPx100)/(6356xBHP
(Static Efficiency   SE=(CFMxSPx100)/(6356xBHP
Total Pressure   TP= SP + VP
(Velocity   V= CFM /(Area in Sq.Ft
Velocity Pressure   VP=(V/1096.7)2xdensity in pounds per cubic foot

If the density is 0.075 lbs/ft3, the equation for VP reduces to:(V/4005)2

در روابط بالا، سرعت بر حسب فوت بر دقیقه و فشار بر حسب اینچ ستون آب می باشد.

معادله منحنی سیستم
از معادله زیر می توان برای پیدا کردن نقاط دیگری بر روی خط عملکرد سیستم، هنگامی که SP1 و CFM1 معلوم می باشد، استفاده کرد. بیشتر سیستم ها(اما نه همه آن ها)، از این رابطه پیروی می کنند:
SP2=SP1 x (CFM2/CFM1)2
قوانین عمومی فن ها:
از قوانین فن ها برای تبدیل عملکرد یک فن با یکسری از متغیرها ( از قبیل اندازه، سرعت، و چگالی گاز)، استفاده می شود. فرض کنید یک فن با یک اندازه و سرعت خاص آزمایش شده است و عملکرد آن برای چگالی هوای استاندارد (۰.۰۷۵lb/ft3) بدست آمده است، سپس ما می توانیم با استفاده از قوانین عمومی فن ها، عملکرد فن دیگری را با هندسه یکسان بدون انجام آزمایش بدست آوریم.
ما این قوانین را قوانین عمومی فن ها می نامیم، زیرا می توان آن ها را برای همه انواع فن بکار برد: فن های جریان محوری، فن های سانتریفیوژ، هواکش های پشت بامی، فن های سانتریفیوژ محوری، دمنده های جریان متقاطع، دمنده های گردبادی.
از دیگر کاربرد های قوانین فن ها هنگامی می باشد که ما می خواهیم عملکرد یک فن موجود را تغییر دهیم. به دو دلیل ما ممکن است نیاز به تغییر عملکرد یک فن داشته باشیم:
۱- سیستم یا محیط به حجم هوای (CFM) بیشتری نیاز داشته باشد.
۲- فشار استاتیک یک سیستم واقعی با مقداری که در طراحی محاسبه شده است متفاوت باشد.
هنگامی که این وضعیت ها اتفاق می افتد، مهم است که بدانیم چگونه می توانیم بر عملکرد یک فن تاثیر بگذاریم. تاثیر بر عملکرد یک فن را می توان با استفاده از قوانین فن که در زیر آمده است، نشان داد:
معادلات قوانین فن ها:
CFM2=(RPM2 / RPM1) x CFM1
SP2=(RPM2 / RPM1)2 x SP1
BHP2=(RPM2 / RPM1)3 x BHP1
اصلاح عملکرد برای دما و ارتفاع
جداول عملکرد فن ها بر اساس چگالی هوای استاندارد می باشد. این جداول سرعت و توان یک فن را برای تولید حجم جریان (CFM) در فشار استاتیک (SP) مورد نیاز، در صورتی که فن در چگالی هوای استاندارد عمل کند را نشان می دهد.
چگالی هوای استاندارد به صورت چگالی هوا خشک در دمای ۷۰oF و در سطح دریا می باشد که معادل ۰.۰۷۵lb/ft3 است.
هنگامی که یک فن در شرایط غیر استاندارد کار می کند، ابتدا ما باید فشار را به شرایط استاندارد معادل تبدیل کنیم و سپس اطلاعات بدست آمده را برای استفاده از جداول عملکرد بکار بریم. این تبدیل چگالی با استفاده از ضرایب اصلاح چگالی که بر اساس ارتفاع و دمای عملکرد بدست می آید، صورت می گیرد.
در ادامه با یک مثال روش اصلاح چگالی توسط این ضرایب شرح داده می شود.

مثال:

فرض کنید ما به یک فن سانتریفیوژ بکوارد که جریان هوای ۱۵۵۰۰CFM را در فشار ۲.۵inwg انتقال دهد، نیاز داریم. دمای هوای وارد شده به فن ۳۰۰oF و ارتفاع شهر محل نصب فن ۳۰۰۰ft از سطح دریا می باشد.
۱- برای شرایط عملکرد ۳۰۰oF و ارتفاع ۳۰۰۰ft از سطح دریا، ضریب بدست آمده از جدول ضرایب برابر ۰.۶۲۴ می باشد.
۲- با تقسیم فشار استاتیک عملکرد بر ضریب بدست آمده ، فشار استاتیک معادل در شرایط استاندارد بدست می آید.
۲.۵÷۰.۶۲۴=۴ inwg
۳- از جداول عملکرد مشخصات یک فن که ۱۵۵۰۰CFM را در فشار ۴inwg انتقال دهد، پیدا می کنیم. فن بدست آمده از جداول عملکرد فن مدل ۳۶۵ PCB SWSI می باشد. این فن برای تامین شرایط مورد نیاز دارای سرعت ۸۹۳RPM و توان ۱۲.۸۶BHP در شرایط استاندارد می باشد. برای تعیین توان در شرایط عملکرد، توان را در ضریب بدست آمده در گام ۱ ضرب می کنیم.
۱۲.۸۶×۰.۶۲۴=۸.۰۴ BHP
سرعت های ربایش
هودها دستگاه های حیاتی برای محافظت از کارگران در مقابل دودها و بخارات تولید شده در فرآیندهای مختلف می باشند. جریان هوای ایجاد شده توسط هودهای مکنده آلاینده ها یا ذرات را از محیط کاری حذف می کنند. سرعت ربایش ، سرعت مورد نیاز برای حرکت دادن آلاینده ها از ایستگاه کاری به درون هود می باشد. سرعت های ربایش و طراحی هود بستگی به نوع دود یا ذراتی دارد که باید از بین رود. جدول زیر محدوده سرعت های ربایش مورد نیاز هر فرآیند را نشان می دهد.
شرایط انتشار آلاینده مثال سرعت ربایش
(fpm)

انتشار تقریبا بدون سرعت
اولیه در هوای آرام تبخیر از مخازن، شستشو و… ۵۰-۱۰۰

انتشار با سرعت اولیه کم
در هوای نسبتا آرام
اتاق های اسپری، پرکردن متناوب ظروف،
جوشکاری، قطعه شویی، انتقال با سرعت
پایین توسط کانوایر و…
۱۰۰-۲۰۰

تولید فعال در ناحیه ای
با حرکت هوای سریع
اسپری رنگ در اتاقک های کم ارتفاع، پرکردن
بشکه ها، بارگیری کانوایر، خرد کن ها
۲۰۰-۵۰۰

انتشار با سرعت بالا در
ناحیه ای با حرکت هوای
خیلی سریع
تراشکاری، سایش ، پرداخت کردن و…
۵۰۰-۲۰۰۰

حد پایین سرعت ربایش:
۱- جریان هوای اتاق حداقل یا برای دریافت آلودگی مناسب باشد.
۲- مقدار سمیت آلاینده پایین است یا مزاحمت کمی ایجاد می کند.
۳- آلاینده به صورت کم یا متناوب تولید می شود.
۴- ابعاد هود بزرگ است – توده هوای بزرگی حرکت می کند.

حد بالای سرعت ربایش:
۱- جریان های مزاحم در فضا وجود داشته باشد.
۲- مقدار سمیت آلاینده بالا باشد.
۳- تولید و استفاده زیاد باشد.
۴- هود کوچک باشد – فقط کنترل موضعی

نرخ تعویض هوا برای تهویه
میزان هوای تازه CFM مورد نیاز برای تهویه یک مکان بخصوص را می توان براحتی توسط روش تعویض هوا تخمین زد. در این روش فرض می شود که تمام هوای موجود درون یک فضا بایددرون یک بازه زمانی تعویض شود. مقادیر توصیه شده در جدول زیر بر پایه تجارب صنعتی و مقررات بهداشتی می باشد. در این روش از معادله زیر استفاده می شود:
(V(ft3)= Q (ft3/min) x M (minutes per change
که در این معادله:
حجم هوایی که باید تهویه شود.=V
CFM =Q حجم هوا که فن باید تولید کند.
M = نرخ تعویض هوا، که به صورت تعداد دقایقی که زمان می برد تا تمام هوای فضای مورد نظر جایگزین شود، بیان می شود.
Q با حل این معادله برای ، حجم هوای مورد نیاز برای تهویه بدست می آید :
Q (cfm)= V / M
از این معادله نتیجه می گیریم که هنگامی که M کوچکتر باشد، حجم هوای مورد نیاز برای تهویه افزایش می یابد.

 

جدول نرخ تعویض هوا برای تهویه:
نوع کاربری فضا دقیقه بر تعویض هوا
آشپزخانه  ۱-۳
آهنگری  ۱-۲
اتاقتوربین  ۲-۶
اتاق دیگبخار  ۲-۴
اتاقژنراتور  ۲-۵
اتاق هایبیمارستان  ۱۰-۱۵
استخرها  ۲-۳
انبار  ۲-۱۰
بانک  ۱۵-۳۰
تئاتر  ۳-۸
تالارکنفرانس ۴-۱۵
خشک شویی  ۱-۵
دفتر کار  ۱۰-۱۵
رختشویخانه  ۲-۵
رستوران  ۵-۱۰
ریختهگری ۱-۴
سالناجتماعات  ۳-۱۰
سالن رنگ  ۱-۲
سرویس هایبهداشتی  ۲-۵
فروشگاه (بطورکلی)  ۳-۱۰
کارخانه (بطورکلی)  ۱-۵
کارخانه (پارچه)  ۵-۱۵
کارخانه (کاغذ)  ۲-۳
کارخانهشیشه  ۱-۲
کارگاه ماشینکاری  ۳-۵
گاراژ  ۲-۱۰
مرغداری ۶-۱۰
مسکونی ۱۵-۳۰
موتورخانه  ۱-۳
نانوایی  ۱-۳
ورزشگاه  ۲-۱۰

مطالب مرتبط:

روش های محاسبه CFM

محاسبه کانال و فشار استاتیک

عملکرد سیستم تهویه

آشنایی با فن های سانتریفیوژ

آشنایی با فن های محوری یا آکسیال

نمونه هواکش های صنعتی

طبقه بندی فن ها

بر اساس یک طبقه بندی شش گروه اصلی از انواع فن ها وجود دارد:

Axial flow fans 1- فن های جریان محوری
Centrifugal fans 2- فن های سانتریفوژ
Axial-centrifugal fans 3- فن های سانتریفوژ محوری

Roof ventilators 4- هواکش های پشت بامی
Cross-flow blowers 5 – دمنده های جریان متقاطع
Vortex blowers 6- دمنده های گردباد ی

کاربرد فن های جریان محوری:
فن های اکسیال نسبت به دیگر فن ها بیشتر مورد استفاده قرار می گیرند. این فن ها می توانند هوای گرم ، آلوده و گازهای خورنده را از تونل ها،کارخانه ها ، کارگاه های جوشکاری، کارگاه های ریخته گری،فضاهای داخل کوره، آزمایشگاه ها،فروشگاه ها، ساختمان های مسکونی و… انتقال دهند. این فن ها نسبت به فنهای سانتریفوژ فشار کمتری را تولید می کنند.
کاربرد فن های سانتریفوژ:
فن های سانتریفوژ برای تهویه و اگزوست هوای معمولی یا حاوی غبار، جابه جایی هوا یا گازهای حاوی مواد شیمیایی خورنده و یا ساینده ، سیرکولاسیون هوای داغ کوره ها ، انتقال غبار دوده ، گرانول ، پوشال های چوب و یا هر نوع مواد دیگری که در سیستم های انتقال مواد به شکل الیاف می باشند مورد استفاده قرار می گیرند.

کاربرد فن های سانتریفوژ محوری:
مزیت فن های سانتریفوژ محوری، نصب آسان آن درون کانال و تولید فشار بیشتری نسبت به فن های ون اکسیال با قطر یکسان، می باشند.
کاربرد هواکش های پشت بامی:
هواکش های پشت بامی برای تهویه هوای داخل ساختمان بکار میروند. این نوع از فن ها را می توان روی ساختمان های زیادی مشاهده کرد و به این دلیل که با کانال های کوتاه و یا بدون کانال نصب می شوند و فضای داخل ساختمان را اشغال نمی کنندتا حدودی رایج می باشند.
کاربرد دمنده های جریان متقاطع:
این نوع از فن ها به دلیل داشتن دهانه خروجی باریک و طویل برای کاربردهایی از قبیل پرده هوا ، دمنده های خشک کنندهکارواش ها، خشک کن های دستی، هیترهای برقی و … به کار می روند.
کاربرد دمنده های گردبادی:
برخی از کاربردهای فن های گردبادی عبارتند از:هوادهی و همزدن مایعات درون مخازن، انتقال مواد، سندبلاست، غبارگیرها، فراورش شیمیایی، دستگاه های برش بوسیله هوا و … .

 

مطالب مرتبط:

روش های محاسبه CFM